Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın hazırladığı 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP), Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlandı. Programın en dikkat çeken başlığı, 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin önceki programdaki yüzde 16’dan yüzde 28,4’e çıkarılması oldu.
Enflasyon patikası yukarı çekildi
Yeni programa göre enflasyonun 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e ve 2029’da yüzde 9’a gerilemesi hedefleniyor. Böylece tek haneli enflasyona geçişin tarihi iki yıl ertelenmiş oldu.
Revizyonun gerekçesi olarak bölgedeki savaş ve bunun enerji ile emtia fiyatları üzerindeki baskısı gösterildi. Önceki programda 2027 için yüzde 9, 2028 için yüzde 8 olan enflasyon hedefleri de yukarı çekildi.
Büyüme ve istihdam hedefleri
Program, 2026 büyüme beklentisini önceki programdaki yüzde 3,8’den yüzde 3,3’e indiriyor. Büyümenin 2027’de yüzde 4,2, 2028’de yüzde 4,6 ve 2029’da yüzde 5’e yükselmesi öngörülüyor. Hükümet, büyümenin tüketimden çok verimlilik, yatırım, üretim kapasitesi ve rekabet gücüne dayanmasını amaçladığını belirtiyor.
İşsizlik oranının 2026’da yüzde 8,1, 2027’de yüzde 8, 2028’de yüzde 7,8 ve 2029’da yüzde 7,6 olması bekleniyor. Program döneminde yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam yaratılması hedefleniyor. Programa göre 2026’da bütçe gelirlerinin yaklaşık 17,03 trilyon lira, giderlerin 19,66 trilyon lira, açığın ise 2,63 trilyon lira olması bekleniyor. Cari açığın gayrisafi yurt içi hasılaya oranı 2026 için yüzde 2,6, 2027 için yüzde 1,9, 2028 için yüzde 1,8 ve 2029 için yüzde 1,6 olarak öngörülüyor.
Bütçe tarafı
Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2026’da yüzde 3,1 olması hedefleniyor. Önceki programda 2026 için 2,71 trilyon lira açık öngörülmüştü.
Piyasa ne bekliyor?
Ekonomistler, programdaki rakamların para ve maliye politikasında sıkı duruşun süreceğine işaret ettiğini söylüyor. OVP’nin asgari ücret ve memur-emekli zammı tartışmalarında da referans olarak kullanılması bekleniyor.
Programın hedeflerinin gerçekleşmesi, bölgesel savaşın seyrine, enerji fiyatlarına ve dezenflasyon sürecinin devamına bağlı olacak.
Hedefler ne kadar tutturuldu?
Önceki programlardaki tahminler büyük ölçüde tutmadı: 2025 için öngörülen yüzde 17,5’lik yıl sonu enflasyonu yüzde 30,89 olarak gerçekleşti, ağustos 2026’da yıllık enflasyon ise yüzde 31,51’di. 2026 için öngörülen yüzde 28,4’ün tutması, yılın kalan aylarında fiyat artışlarının belirgin biçimde yavaşlamasına bağlı.
Programın metninde yer alan makroekonomik varsayımlar, önümüzdeki dönemde kamu maliyesi, vergi düzenlemeleri ve yatırım planlamasında temel referans olacak. Kamu harcamalarının büyüme hedefiyle uyumlu biçimde ayarlanıp ayarlanmayacağı, bütçe görüşmeleriyle birlikte yeniden gündeme gelecek.
Programın bir diğer önemli yönü, kamu yatırımlarının ve vergi politikasının dezenflasyon hedefiyle uyumuna ilişkin mesajlar içermesi. Özel sektör ve finans kuruluşları da bütçe, kredi ve fiyatlama kararlarında bu rakamları ana senaryo olarak kullanıyor. Hedeflerin ne ölçüde tutacağı, dönem içindeki yeni veri akışıyla test edilecek.
Tartışılan noktalar
Ekonomistler, hedeflerin ertelenmesinin güvenilirlik açısından iki yönlü okunabileceğini belirtiyor. Bir yanda gerçekçi bir güncelleme olarak değerlendirilirken, diğer yanda beklentilerin yeniden çapalanması için para politikasında kararlılığın korunması gerektiği vurgulanıyor. Merkez Bankası’nın 22 Ekim’deki kararı da bu çerçevede izlenecek.
Kapak fotoğrafı: Mark Lowen / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
