Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 17 Eylül’de yayımladığı verilere göre Türkiye genelinde ağustos ayında 127 bin 410 konut satıldı. Geçen yılın aynı ayında 149 bin 440 olan satış sayısı, yıllık bazda yüzde 14,7 geriledi. Ocak-ağustos döneminde toplam satış ise yüzde 6,8 azalarak 950 bin 529 oldu.
Yıllık düşüş, aylık toparlanma
Yıllık görünümdeki düşüşe karşın aylık veriler daha ılımlı bir resim sunuyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre temmuza kıyasla ilk el konut satışları yüzde 3,5, ikinci el satışları yüzde 0,7 arttı. Yani yıllık karşılaştırmada belirgin bir daralma sürerken, ay içi seyirde sınırlı da olsa bir toparlanma görülüyor.
İpotekli satışların toplam içindeki payı yüzde 17,4, ikinci el satışların payı ise yüzde 65,2 oldu.
İlk el ve ikinci el ayrımı
İlk el konut satışları 44 bin 378 ile yıllık yüzde 4,5 azalırken, ikinci el satışlarındaki düşüş çok daha keskin oldu. İkinci el satışları yüzde 19,4 gerileyerek 83 bin 32’ye indi. Bu ayrım, yeni konut arzının satışlarda daha dirençli kaldığını, ikinci el piyasasında ise alıcıların daha temkinli davrandığını gösteriyor.
İpotekli satışlar öne çıkıyor
Verilerin en dikkat çekici kalemlerinden biri ipotekli satışlar. Ağustosta ipotekli konut satışları yüzde 7,2 artarak 22 bin 131’e yükseldi. Ocak-ağustos döneminde ise ipotekli satışlar yüzde 27,6 artışla 188 bin 813’e ulaştı. Toplam satışlar gerilerken ipotekli işlemlerin artması, kredi kullanımının konut piyasasındaki payının büyüdüğüne işaret ediyor.
Yabancılara konut satışları ağustosta 1.938 adet olarak gerçekleşti ve geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,1 arttı; en çok konut alan ülkeler Rusya (343), Ukrayna (147) ve İran (140) oldu. Ocak-ağustosta yabancılara satış 13 bin 141 adetle yüzde 6,3 geriledi. Aynı raporda iş yeri satışlarının yüzde 6,4 azalarak 15 bin 937 olduğu bildirildi.
Neden önemli?
Konut satışları, inşaat sektörü, bankacılık ve tüketici güveni açısından öncü göstergelerden biri olarak izleniyor. Yüksek finansman maliyetleri, kira ve fiyat artışları ile ücretlerdeki gelişme, hanehalklarının satın alma kararlarını etkiliyor. Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 37’de sabit tutması ve 22 Ekim’deki yeni karar, konut kredisi faizlerinin yönü açısından da takip ediliyor.
Sektör temsilcileri, ağustostaki aylık artışın sonbahar döneminde satışlarda kısmi canlanmaya işaret edip etmediğinin eylül verileriyle anlaşılacağını belirtiyor. TÜİK, eylül ayı konut satış istatistiklerini ekim ayının üçüncü haftasında yayımlayacak.
Sekiz aylık tablo
Ocak-ağustos dönemindeki 950 bin 529 konut satışı, aylık ortalamada yaklaşık 118 bin 800 işleme karşılık geliyor. Ağustostaki 127 bin 410’luk satış bu ortalamanın üzerinde kalıyor. Bu durum, yıllık karşılaştırmadaki düşüşün bir bölümünün geçen yılın görece yüksek bazından kaynaklandığına işaret ediyor.
Sektör analistleri, hane halklarının borçlanma maliyetini, kira artışlarını ve gelecek aylara ilişkin enflasyon beklentilerini satın alma kararlarında belirleyici gördüğünü söylüyor. Konut kredisi faizlerinin yönü ise büyük ölçüde Merkez Bankası’nın politika duruşuna ve bankaların fonlama maliyetine bağlı olarak şekilleniyor. Bu nedenle 22 Ekim’deki Para Politikası Kurulu kararı, konut piyasasının önümüzdeki dönem görünümü açısından da önem taşıyor.
İpotekli satışlardaki artışın, alıcıların peşin ödeme gücünün sınırlandığı bir dönemde kredi kullanımına yönelmesiyle ilişkili olabileceği belirtiliyor. Yabancılara satışların geçen yılın düzeyinde kalması ise bu segmentin toplam piyasadaki küçük payını koruduğunu gösteriyor. Sektör, eylül ve ekim aylarında kampanyalı proje satışlarının seyrini yakından izliyor.
Kapak fotoğrafı: Maurice Flesier / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
