ABD Merkez Bankası (Fed), 15-16 Eylül’de yaptığı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında politika faizini 25 baz puan artırdı. Böylece federal fon faizi hedef aralığı yüzde 3,50-3,75’ten yüzde 3,75-4,00’e çıktı. Karar FOMC’de 12-0 oyla, yani oy birliğiyle alındı ve 2023’ten bu yana ilk faiz artırımı oldu.
Kararın arkasındaki neden: fiyat baskısı
Artırımda petrol fiyatlarındaki yükseliş ve beklentilerden güçlü gelen çekirdek tüketici enflasyonu verisi etkili oldu. Fed’in güncellenen projeksiyonlarında 2026 için PCE enflasyonu tahmini yüzde 3,6’dan yüzde 3,7’ye, çekirdek PCE tahmini ise yüzde 3,3’ten yüzde 3,4’e yükseltildi. Fed yönetimi, adımın enflasyonun yüzde 2’lik hedefe daha zamanında dönmesini desteklemeyi amaçladığını belirtti.
Aynı projeksiyonlarda ABD ekonomisinin 2026’da yüzde 2,3 büyümesi bekleniyor; önceki tahmin yüzde 2,2’ydi. İşsizlik oranı tahmini ise yüzde 4,3’ten yüzde 4,1’e indirildi. Görece güçlü büyüme ve işgücü piyasası görünümü, sıkı para politikasının bir süre daha korunabileceği izlenimini pekiştirdi.
Yeni artış sinyali
Yeni projeksiyonlarda komite üyelerinin çoğunluğu, yılın kalan bölümünde bir faiz artırımı daha öngörüyor. Fed’in bir sonraki toplantısı 27-28 Ekim’de, ardından son toplantı 8-9 Aralık’ta yapılacak. Piyasalar, ekim toplantısına kadar açıklanacak enflasyon ve istihdam verilerini yakından izleyecek.
Türkiye ve gelişen ülkeler açısından anlamı
Fed’in faiz artırımı, küresel finansal koşulları sıkılaştırma eğiliminde. ABD’de getirilerin yükselmesi, gelişen piyasalara yönelik sermaye akımlarında temkinli bir seyre yol açabiliyor. Türkiye’de ise Merkez Bankası politika faizini 10 Eylül’de yüzde 37’de sabit tutmuştu ve bir sonraki karar 22 Ekim’de açıklanacak.
Ekonomistler, Fed’in sıkılaşma yönündeki adımının petrol fiyatlarının ve bölgesel çatışmaların yarattığı enflasyonist baskıyla ilişkili olduğunu, bu nedenle gelişmelerin enerji piyasalarındaki seyirle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Kararın ayrıntıları, Fed’in resmi açıklamasında ve toplantı özetinde yer alacak. Toplantı tutanakları, genellikle karardan üç hafta sonra kamuoyuyla paylaşılıyor.
PCE nedir, neden izleniyor?
Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksi, Fed’in enflasyon hedefini ölçerken esas aldığı gösterge. Çekirdek PCE ise enerji ve gıda gibi oynak kalemleri hariç tutarak fiyat baskısının kalıcı kısmını göstermeyi amaçlıyor. Her iki tahminin de yukarı çekilmesi, Fed’in enflasyonu geçici bir şok olarak görmek yerine daha kalıcı bir risk olarak değerlendirdiğine işaret ediyor.
Faiz artırımı, krediye erişimi pahalılaştırarak talebi yavaşlatmayı hedefliyor. Ancak etkisi genellikle aylar içinde ortaya çıktığı için Fed, her toplantıda yeni verilere göre yol haritasını güncelliyor. Ekim toplantısında atılacak adım, enerji fiyatlarının ve çekirdek enflasyonun seyrine bağlı olacak.
Fed’in kararları yalnızca ABD’yi değil, dolar cinsi borçlanma maliyetleri üzerinden dünya genelindeki şirket ve hükümetleri de etkiliyor. Bu nedenle toplantı tarihleri küresel piyasalarda en yakından izlenen takvim maddeleri arasında yer alıyor.
Ne bekleniyor?
Piyasa katılımcıları, 27-28 Ekim toplantısı öncesinde ABD’de açıklanacak tüketici fiyatları, istihdam ve imalat verilerini fiyatlamaya çalışıyor. Komite üyelerinin ikinci bir artış öngörmesi, faiz patikasının yukarı yönlü risklerle çevrili olduğunu gösteriyor. Öte yandan Fed yetkilileri, kararlarını her toplantıda gelen verilere göre vereceklerini yineliyor.
Uzmanlar, faiz artırımının hanehalkı borçlanması, konut kredileri ve şirket finansmanı üzerinde kademeli etki yaratacağını, bu etkinin enflasyondaki yansımasının ise birkaç çeyrek sürebileceğini hatırlatıyor.
Kapak fotoğrafı: AgnosticPreachersKid / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
