Ticaret Bakanı Ömer Bolat, eylül ayı dış ticaret verilerini İstanbul’da TİM Dış Ticaret Kompleksi’nde düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı. Verilere göre ihracat eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,4 artarak 25 milyar 976 milyon dolara ulaştı. Rakam, Cumhuriyet tarihinin en yüksek ikinci aylık ihracat değeri olarak kayda geçti.
İthalat daha yavaş arttı
Aynı ayda ithalat yüzde 5,9 artışla 31 milyar 208 milyon dolar oldu. İhracattaki artışın ithalattan hızlı olması dış ticaret açığını belirgin biçimde daralttı: Açık, bir önceki yılın eylül ayına göre yüzde 24,8 azalarak 5,2 milyar dolara geriledi. Dış ticaret hacmi ise yüzde 10 artışla 57 milyar 185 milyon dolara yükseldi.
Rekor yalnızca 300 milyon dolar uzakta
Bakan Bolat, aylık ihracat rekorunun Aralık 2025’te 26,3 milyar dolarla kırıldığını hatırlatarak eylül rakamının bu seviyenin yalnızca yaklaşık 300 milyon dolar altında kaldığını söyledi. Yıllıklandırılmış ihracat ise son 12 ayda 14,1 milyar dolar artarak 283,7 milyar dolara çıktı ve yeni bir zirveye ulaştı.
Ocak-eylül döneminde toplam ihracat yüzde 5,2 artışla 210 milyar 973 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dokuz aylık tablo, eylüldeki sıçramanın yıl boyunca görülen ortalama artış hızının belirgin üzerinde olduğunu gösteriyor.
Neden önemli?
İhracat, Türkiye ekonomisinin büyüme ve döviz girdisi açısından en önemli kalemlerinden biri. Dış ticaret açığındaki daralma, cari işlemler dengesi üzerindeki baskıyı da hafifletme potansiyeli taşıyor.
Analistler, takvim etkileri ve fiyat-miktar ayrımının eylül verisinin yorumlanmasında dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Ticaret Bakanlığı, yılın kalan bölümünde ihracat artışının sürmesini hedefliyor. Dış talepteki gelişmeler, bölgesel savaşın lojistik maliyetlere etkisi ve kur seviyesi, son çeyrekteki performansın belirleyicileri olarak öne çıkıyor.
Veriler, Ticaret Bakanlığı ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan geçici dış ticaret istatistiklerine dayanıyor.
Rakamların arkasındaki hesap
Ocak-eylül döneminde toplam ihracat yaklaşık 211 milyar dolar olduğuna göre aylık ortalama 23,4 milyar dolar civarında kalıyor. Eylülün 26 milyar dolara yaklaşan değeri, bu ortalamanın belirgin biçimde üzerinde. İhracatın ithalatı karşılama oranı da bu ay yaklaşık yüzde 83’e çıktı; ihracat 25,98 milyar dolar, ithalat ise 31,21 milyar dolar olduğu için bu oran hesaplanıyor.
Sektör ve ülke bazındaki ayrıntılar, Ticaret Bakanlığı ve ihracatçı birliklerinin ilerleyen günlerde yayımlayacağı bültenlerde netleşecek. Ekonomistler, bölgedeki savaşın lojistik maliyetlere ve talebe etkisinin son çeyrekte daha net görüleceğini söylüyor.
Ayrıca eylülün iş günü sayısı ve bayram etkileri gibi takvim unsurları, yıllık karşılaştırmaları değiştirebiliyor. Bu yüzden analistler tek bir ayın performansından çok, yıllıklandırılmış rakamdaki eğilime bakılmasını öneriyor. Yıllıklandırılmış ihracatın 283,7 milyar dolara çıkması, bu eğilimin yukarı yönlü olduğunu gösteriyor.
Sırada ne var?
İhracatçıların gözü artık son çeyrekteki performansta. Kasım ve aralık ayları, geçen yıl rekorun kırıldığı döneme denk geldiği için karşılaştırma tabanı yüksek. Bölgesel savaşın deniz taşımacılığı ve sigorta maliyetleri üzerindeki etkisi ile Avrupa’daki talep görünümü, yıl sonu hedeflerine ulaşılıp ulaşılamayacağını belirleyecek temel unsurlar olarak sayılıyor.
Kapak fotoğrafı: —=XEON=— / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)
