Her yıl 1-31 Ekim tarihleri arasında yürütülen Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, erken tanının hayat kurtarıcı rolüne yeniden dikkat çekti. Haberlere yansıyan bilgi notuna göre Türkiye’de her yıl yaklaşık 32 bin kadına meme kanseri tanısı konuyor ve yaşam boyu meme kanserine yakalanma riskinin yaklaşık her 16 kadından birinde görüldüğü tahmin ediliyor. Bakanlık, kadınları düzenli klinik muayene ve mamografi taramasına katılmaya çağırdı.
Ulusal tarama programı nasıl işliyor?
Ulusal programda 40-69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir ücretsiz mamografi taraması sunuluyor. Hizmet yalnızca Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ile sınırlı değil; Sağlıklı Hayat Merkezleri, Toplum Sağlığı Merkezleri, aile sağlığı merkezleri ve mobil kanser tarama araçları da bu taramaları yürütüyor. Klinik meme muayenesi önerisi ise 20 yaşından itibaren başlıyor; 40-69 yaş grubunda yılda bir klinik muayene ve iki yılda bir mamografi tavsiye ediliyor.
Programın erişilebilirliği, özellikle büyük şehirler dışında yaşayan kadınlar açısından mobil tarama araçlarıyla genişletiliyor. Örneğin Denizli İl Sağlık Müdürlüğü, 2026’nın ilk dokuz ayında ilde 38 bin 581 kişiye tarama yapıldığını ve 82 meme kanserinin erken dönemde belirlendiğini duyurdu; bunların 15’i, 6 bin 973 kadına mamografi çekilen mobil kanser tarama tırında tespit edildi.
Hangi değişiklikler dikkate alınmalı?
Bakanlığın açıklamasına göre memede veya koltuk altında ele gelen kitle ya da şişlik, memenin şekil ve boyutunda belirgin değişiklik, ciltte kalınlaşma, kızarıklık veya portakal kabuğu görünümü dikkate alınması gereken bulgular arasında. Bunların her birinin kanser anlamına gelmediği, ancak olağan dışı bir durum fark edildiğinde tarama zamanı beklenmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği vurgulanıyor. Teşhis ve tedavi kararları her zaman hekim değerlendirmesiyle verilir; bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.
Meme kanseri, dünyada ve Türkiye’de kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biri. Sağlık otoriteleri, hastalığın erken evrede tanınmasının tedavi seçeneklerini ve başarı şansını artırdığını belirtiyor. Bu nedenle farkındalık ayı boyunca verilen mesajların merkezinde “belirti beklememek” ve “tarama zamanını ertelememek” yer alıyor. Ücretsiz taramanın hedef yaş aralığındaki kadınlar için neredeyse hiçbir maliyeti olmaması da programın katılım oranını artırmayı amaçlıyor.
Radyasyon kaygısı ve erteleme
Uzmanlar, bazı kadınların mamografi sırasında alınan radyasyondan çekinerek kontrollerini ertelediğine dikkat çekiyor. Sağlık kuruluşlarının ve uzman hekimlerin ortak mesajı, tarama programlarının yararının ertelenmesinin getireceği riske kıyasla önemli olduğu yönünde. Şüphesi olan kişilerin kaygılarını aile hekimi veya KETEM uzmanlarıyla paylaşması önerilen yollardan biri.
Pembe ışıklandırma ve farkındalık etkinlikleri
Ekim ayı boyunca Türkiye’de de birçok kurum ve belediye, farkındalık çalışmaları düzenliyor. Bu etkinlikler, meme kanserinin erken evrede yakalandığında tedavi şansının yüksek olduğu mesajını geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlıyor.
Farkındalık çalışmaları yalnızca kadınları değil, aileleri ve çalışma ortamlarını da hedefliyor. Erkeklerde de nadir görülen meme kanserine karşı kadınlara destek olmak, tarama randevularını hatırlatmak ve sağlık hizmetine erişimi kolaylaştırmak, kampanyanın toplumsal boyutunu oluşturuyor.
Ücretsiz tarama hizmetinden yararlanmak isteyenlerin, kendi aile sağlığı merkezlerine veya yaşadıkları ilin KETEM’ine başvurması gerekiyor. Randevu ve uygunluk bilgileri için Sağlık Bakanlığı’nın resmî kanalları ile il sağlık müdürlüklerinin duyuruları takip edilebilir.
Kapak fotoğrafı: Bill Branson (Photographer) / Wikimedia Commons (Public domain)
