Sosyal ağ sağlayıcılarında 15 yaşını doldurmamış çocukların hesap açmasını, kullanmasını ve yönetmesini engelleyen yönetmelik, 10 Ekim’de Resmi Gazete’de yayımlandı. Yönetmeliği Siber Güvenlik Başkanlığı hazırladı. Düzenleme, 22 Nisan’da TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen ve 1 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayımlanan kanunun uygulama ayrıntılarını belirliyor.
Yönetmelik neleri kapsıyor?
Yönetmelik, Türkiye’den erişilen hem yurt içi hem yurt dışı kaynaklı bütün sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor. Platformlar, 15 yaşını doldurmamış kullanıcıların hesap açmasını engellemekle yükümlü olacak. Yaş tespiti için e-Devlet Kapısı üzerinden üretilecek özel bir yaş doğrulama belirteci kullanılacak. Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekiyor.
Yeni hesaplara ilişkin hükümler 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek; mevcut hesapların yaş doğrulaması ise 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanacak. Yönetmelik, Resmi Gazete’nin 33396 sayılı nüshasında yer alıyor.
Kanunun getirdiği yükümlülükler
Çerçeve kanuna göre sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet veremeyecek ve yaş doğrulama yükümlülüğüne tabi olacak. Zararlı içeriklere en geç bir saat içinde müdahale edilmesi öngörülüyor. Yükümlülüklere uymayan platformlar için bant daraltma ve ağır para cezaları öngörülüyor.
Aynı kanun, doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmasını da içeriyordu. Yani sosyal medya düzenlemesi, daha geniş bir sosyal hizmetler paketinin parçası olarak yasalaştı.
Aileler ve platformlar için ne değişecek?
Yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılması, kişisel verilerin platformlarla doğrudan paylaşılmadan yaşın teyit edilmesini hedefliyor. Yöntemin amacı, çocukların yanlış beyanla hesap açmasını zorlaştırmak. Platformların bu sisteme teknik olarak nasıl entegre olacağı ve uygulama takviminin nasıl işleyeceği ise sektörün gündeminde.
Uzmanlar, düzenlemenin etkinliğinin teknik altyapıya, denetim kapasitesine ve ailelerin uygulamaya yaklaşımına bağlı olacağını belirtiyor. Çocuk hakları ve dijital haklar alanında çalışan kuruluşlar ise gizlilik, veri güvenliği ve erişim özgürlüğü konularında şeffaflık çağrısı yapıyor.
Gündemdeki iddialar
Yönetmelik, sosyal medya platformlarına erişimin tamamen engelleneceği yönündeki iddialarla birlikte tartışılıyor. Resmî kaynaklarda bu yönde bir karar bulunmuyor; düzenleme 15 yaş altındaki çocuklara yönelik hesap kısıtlamasıyla sınırlı. TikTok konusundaki iddialar için ayrıca BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın açıklamaları takip edilmeli.
Uzmanların değerlendirmesi
Çocuk psikolojisi uzmanları, yaş sınırlarının sosyal medyaya erken yaşta maruz kalmanın olası etkilerini azaltabileceğini, ancak tek başına yeterli olmadığını belirtiyor. Aile rehberliği, dijital okuryazarlık eğitimi ve platformların güvenli tasarım yükümlülükleri de çocukların çevrim içi güvenliği için birlikte ele alınması gereken başlıklar olarak sayılıyor.
Hukukçular ise yaş doğrulama sisteminin kişisel verilerin korunması ilkelerine uygun işletilmesi gerektiğini vurguluyor. Uygulamada yaşanabilecek teknik sorunlar, platformların uyum süresi ve denetim mekanizmaları, düzenlemenin pratik etkisini belirleyecek unsurlar arasında yer alıyor.
Platformların hazırlığı
Yönetmeliğin kapsamına giren platformların, yaş doğrulama sistemiyle entegrasyonu sağlamak için teknik altyapılarını güncellemesi gerekiyor. Mevcut hesaplar için tanınan 31 Mart 2027 tarihine kadar geçen süre, platformlara geçiş için zaman tanıyor. Bu süreçte doğrulanmayan hesaplarla ilgili işlemlerin nasıl yürütüleceği, yönetmeliğin uygulama ayrıntılarında ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yapacağı açıklamalarda netleşecek.
Aileler için ise yaş doğrulamanın nasıl yapılacağı, e-Devlet üzerinden belirteç alma adımlarının ne zaman kullanıma sunulacağı ve çocukların hesaplarının akıbeti gibi konular merak konusu. Resmî kurumların bilgilendirme çalışmaları yapması bekleniyor.
Kapak fotoğrafı: TheEgdeLord / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
